Iedere huurder wil wonen in een passende en comfortabele woning op een fijne plek, waarbij de woonlasten betaalbaar zijn én blijven. Voor het vormen van beleid voor voldoende, passende en betaalbare woningen voert woningcorporatie Tiwos uit Tilburg intensieve gesprekken met haar Huurders Belangen Organisatie (HBO). Zeker in de huidige tijd is dit geen gemakkelijke opgave, voor zowel corporatie als HBO. Met het woningtekort, de enorme prijsstijgingen en de naderende energietransitie zijn de uitdagingen groot.
 
Van papieren werkelijkheid naar de buurt

De doelen en ambities van deze opgave worden door de corporatie vastgelegd in beleid. Uiteraard moet onder de huurders van Tiwos voldoende draagvlak zijn voor de uitvoering van dit beleid. Want zonder draagvlak is beleid slechts een papieren werkelijkheid, waarmee nooit de vertaling kan worden gemaakt naar bewoners en buurten. Om deze reden vraagt dit om nauw overleg tussen Tiwos en de HBO. Sinds 2014 ondersteunt BouwhulpGroep hierin het bestuur van de HBO.
 
Oren en ogen in de Tilburgse wijken
 
De HBO vormt de oren en ogen van alle huurders van Tiwos voor wat er zich afspeelt op het gebied van leefbaarheid en wonen in de verschillende Tilburgse wijken. De HBO brengt de signalen en standpunten vervolgens over in gesprek met de directie van Tiwos, zodat de corporatie hiermee rekening kan houden in het maken van (soms scherpe) beleidskeuzes. De onderwerpen die worden behandeld zijn zeer divers: van sociaal maatschappelijke thema’s via het verduurzamen van woningen tot het financiële huishoudboekje van de corporatie.
 
Samen bouwen aan een prettige buurt
 
Geen gemakkelijke opgave voor deze groep van vrijwilligers. En de afgelopen jaren is dit er niet bepaald eenvoudiger op geworden, daarom zoekt de HBO al ruim 10 jaar ondersteuning om nieuwe vraagstukken beter te begrijpen en daarmee te overzien wat dit voor ze betekent. We helpen hen de belangen van alle huurders van Tiwos zo goed mogelijk te behartigen. Zodat bewoners en corporatie samen blijven werken aan het gezamenlijke doel: voor iedereen een goede en betaalbare woning in een prettige buurt.

De salderingsregeling verdwijnt. Wat betekent dat voor huurders en woningcorporaties? En welke rol kunnen zonnepanelen in de toekomst blijven spelen? Over deze vragen verzorgde BouwhulpGroep in opdracht van het Stedelijk Bewoners Overleg Tilburg (SBO) een presentatie voor samenwerkende corporaties in de regio Tilburg.

Het SBO  vormt een belangrijke schakel tussen huurders, corporaties en gemeente en is daarmee een onderdeel van de prestatieafspraken in de stad. Tijdens de bijeenkomst zijn de veranderingen rondom de salderingsregeling besproken en is gekeken naar de gevolgen voor huurders en rol van de corporatie daarbij. Voor huurdersorganisaties is het belangrijk om goed zicht te hebben op deze ontwikkelingen, zodat zij ook het gesprek met hun achterban kunnen voeren.

Nieuwe businesscases voor zonnepanelen

De bijeenkomst sluit goed aan bij het werk dat BouwhulpGroep uitvoert binnen PV Resilience. Daarin kijken we verder dan de huidige toepassing van zonnepanelen en onderzoeken we hoe nieuwe ontwikkelingen zoals circulariteit en een sociale aanpak kunnen leiden tot andere businesscases.

De veranderende salderingsregeling is daarbij een belangrijke aanleiding. Als de omstandigheden veranderen, vraagt dat ook om een andere manier van kijken naar de waarde en toepassing van PV. Nieuwe technologie, andere manieren van energiegebruik, en toepassing van PV, integratie in de gebouwschil en circulariteit kunnen daarbij nieuwe mogelijkheden bieden.

Van onderzoek naar de praktijk

Juist het gesprek met huurdersorganisaties helpt om deze ontwikkelingen vanuit het perspectief van de bewoner te bekijken. Wat betekenen nieuwe oplossingen voor huurders? Waar liggen kansen en waar ontstaan nieuwe vragen?

De bijeenkomst in Tilburg werd positief ontvangen. Belangrijkste uitkomst was dat zonnepanelen nog steeds lonend zijn, alleen minder dan voorheen. Door goed op je eigen verbruik te sturen kun je je voordeel verhogen. Verschillende deelnemers gaven aan dat zij een dergelijke bijeenkomst ook graag voor hun eigen achterban willen organiseren.
​
Met dit soort bijeenkomsten brengt BouwhulpGroep kennis uit onderzoek en praktijk bij elkaar. Zo werken we samen met huurders, corporaties en marktpartijen aan nieuwe perspectieven voor de toepassing van producten.

Nederland staat voor een flinke opgave. Woningen moeten verduurzamen, buurten passen zich aan op klimaatverandering, en bewoners willen prettig en betaalbaar blijven wonen. Hoe verbinden we deze opgaven én zorgen we voor daadwerkelijke uitvoering?

Niet de woningvoorraad, maar de buurt als geheel

Een verduurzamingstraject staat zelden op zichzelf. Wanneer individuele woonwensen en collectieve opgaven afzonderlijk worden aangevlogen, ontstaan losse projecten en komt de betaalbaarheid al snel in het geding. De integrale buurtaanpak neemt juist de bewoner en de buurt als startpunt. Hierover schreven we samen met Energie Samen en Klimaatverbond Nederland de publicatie 'Integrale buurtaanpak'. Ook in een recente uitgave van het NPLW, in samenwerking met de BOM, lichten we deze visie verder toe.

Ontwerpen én verbinden

Bij grootschalige renovatie is het voldoen aan wetgeving en het rondkrijgen van de investering per woning net zo'n ingewikkelde opgave als het creëren van draagvlak bij bewoners en eigenaren. Ontwerp en procesbegeleiding zijn hierbij de verbindende factoren. Door inzichtelijk te maken welke oplossingen herhaalbaar en idealiter vooraf vergund zijn, zoals we dat momenteel in Gemeente Zoetermeer in de praktijk brengen, ontstaat er vaart.

Van aanpak naar uitvoering

De stap van een ambitieus wijkuitvoeringsplan naar de uitvoering vraagt om een doordachte strategie. Omdat dit onderwerp zich lastig in een kort bericht laat samenvatten, is het volledige artikel te lezen op ons platform DWPD.

BouwhulpGroep werkt als ontwerper en procesbegeleider samen met buurtbewoners, gemeenten en woningcorporaties die voor deze wijkopgave staan. We gaan graag in gesprek over wat een integrale aanpak voor uw buurt kan betekenen!

Lees hier verder over de integrale buurtaanpak:

• Het volledige artikel op DWPD: https://www.duizendwoningenperdag.nl/duurzaamheid-2/integrale-buurtaanpak-van-losse-verduurzamingsprojecten-naar-een-integrale-buurtaanpak/
• Publicatie 'Integrale buurtaanpak' (BouwhulpGroep, Energie Samen, Klimaatverbond Nederland): https://klimaatverbond.nl/publicatie/integrale-buurtaanpak/
• Publicatie NPLW i.s.m. de BOM over de financiering en industrialisatie van deze aanpak (pag. 43-47): https://www.nplw.nl/uploads/files/Warmtepomp/Handreiking-voor-de-aanpakken-voor-all-electric.pdf

Renovatietreinen rijden. Het resultaat? Minder faalkosten, een hoger tempo en voorspelbare kwaliteit. In de recente praktijkverkenning 'Renovatietreintjes' van Aedes, Bouwend Nederland en Platform31 worden tien succesvolle corporaties uitgelicht. Wij zijn er trots op dat BouwhulpGroep bij vier daarvan het fundament mocht leggen: Casade, Woonbedrijf, Vidomes en Thius.

Van theorie naar rijdende trein

Een woningvoorraad in kaart brengen is inmiddels gemeengoed. De echte uitdaging is de trein daadwerkelijk laten versnellen. Met onze methode Component Renovatie vertalen we de sociale en technische opgave naar continue werkstromen. We denken in de serie van één: mass customization, toegepast op het natuurlijke moment voor corporatie, bewoner en leverancier maar herhaalbaar in de buurt.

Waarom deze aanpak werkt
 

• Rendementswinst door doorlopende product- en procesoptimalisatie.
• Versnelling dankzij vooraf vergunningsvrij gemaakte menukaarten.
• Toekomstbestendig: we vervangen standaard 'wagons' stapsgewijs door circulaire alternatieven, zonder vaart te verliezen.

 
Voor elke opgave een wagon

Ook bij complexe uitdagingen zoals gespikkeld bezit en de lokale warmtetransitie biedt dit systeem houvast. Samen met onder andere Gemeente Zoetermeer en Gemeente Neder-Betuwe werken we aan een gecombineerd netwerk voor zowel huurders als particuliere eigenaren.

De verkenning onderscheidt vier typen aanpakken: bundeling binnen de eigen corporatie, regionale samenwerking, langjarige ketensamenwerking en de componentenaanpak. Onze Component Renovatie-aanpak sluit aan bij zowel de langjarige ketensamenwerking als de componentenaanpak uit de verkenning.

Sta je zelf op het punt om je voorraad om te zetten in een renovatietrein? Het wiel hoeft niet opnieuw te worden uitgevonden. De rails liggen al door heel Nederland. We kunnen je helpen de best passende wagons op de juiste sporen te zetten. 
Hier vind je de praktijkverkenning renovatietreintjes: https://aedes.nl/verduurzaming/doelmatig-onderhoud-gebruik-de-verkenning-aanpak-renovatietreintjes

Eikenderveld in Heerlen staat aan het begin van een nieuwe fase in de aanpak van particuliere woningverbetering en verduurzaming. Met middelen uit het Volkshuisvestingsfonds wil de gemeente Heerlen de woonkwaliteit en leefbaarheid in de wijk structureel verbeteren. BouwhulpGroep ondersteunt de gemeente bij het verder ontwikkelen van deze aanpak.
 
Een menukaart op maat
 
Onze rol richt zich op het verbinden van de verschillende onderzoeken en het vertalen daarvan naar een uitvoerbare aanpak voor de eerste 350 woningen. We brengen de technische kwaliteit en het verduurzamingsprofiel van de woningen in beeld.  Deze inzichten bundelen we in een overzichtelijke zogenoemde menukaart met maatregelen, waarbij rekening wordt gehouden met verschillen tussen woningtypen, bouwkundige kwaliteit en de cultuurhistorische waarde van het beschermd stadsgezicht.
 
Samenwerking als versneller
 
Daarnaast onderzoeken we welke aanpak het meest kansrijk is om woningverbetering op grotere schaal mogelijk te maken. Daarbij kijken we onder andere naar mogelijkheden voor samenwerking tussen particuliere eigenaren en woningcorporatie Weller, bijvoorbeeld op blok- of straatniveau. Door maatregelen waar mogelijk gezamenlijk op te pakken, werken we efficiënter en vergroten we de impact in de wijk.
 
Karakter en comfort verenigd
 
De uitdaging is het ontwikkelen van een route die niet alleen technisch en financieel haalbaar is, maar ook direct aansluit bij de bewoners en de karakteristieke kwaliteiten van Eikenderveld. Met deze integrale aanpak werken we samen met de gemeente aan een programma dat bijdraagt aan comfortabelere, toekomstbestendige woningen en een sterkere leefomgeving.

Voor de nieuwe handreiking 'Aanpakken voor de uitvoering van all-electric' onderzocht het Nationaal Programma Lokale Warmtetransitie (NPLW) tientallen methodes in Nederland. Bij de aanpak van complexe, gemengde buurten lichten de onderzoekers de structurele en integrale werkwijze uit zoals wij die hanteren.

De bewoner als vertrekpunt

Al decennia werken we bij Bouwhulpgroep aan de bestaande stad. Ondertussen is dit proces doorontwikkeld van losse projecten naar herhaalbare bouwstromen. Daarbij is het aansluiten op de voor de eigenaren en bewoners natuurlijke momenten een startvoorwaarde. Vervolgens gebruiken we techniek als middel om tot herhaalbare resultaten te komen. Natuurlijke momenten, zoals de wens om langer in de buurt te blijven wonen of de vervanging van een cv-ketel, vormen het vertrekpunt.

Snelheid én draagvlak in de wijk

Als gemeente hoef je namelijk niet te kiezen tussen snelheid en draagvlak. Onze integrale buurtaanpak - ontwikkeld met Klimaatverbond Nederland en de Brabantse Ontwikkelings Maatschappij (BOM) - bewijst dat. Instrumenten als de Componentenatlas, de Menukaart en het Verduurzamingsprofiel maken per woning inzichtelijk wat kan en deze tot uitvoering brengen. Het financieringsmodel Prowoon maakt dit vervolgens voor álle bewoners haalbaar. Volgens de NPLW-handreiking is Prowoon de enige constructie in zijn soort die de onderzoekers tegenkwamen.

Van beleid naar uitvoering

Dit is geen theorie, de aanpak draait al volop in de praktijk:

• Neder-Betuwe: Wijkuitvoeringsplan Oranjebuurt (204 woningen)
• Zoetermeer: Beeldkwaliteitsplan Waterbuurt (466 woningen, vergunningsvrij)
• Bladel: Prowoon als schaalbare aanpak (1.100 woningen)
• Arnhem: Eén menukaart voor 2.300 huishoudens
• Noordoost Twente: Eén opgave voor 4 gemeenten (11.300 woningen)

Benieuwd naar de methodiek? De volledige NPLW-handreiking (zie pagina 43-47) en de projectdetails vind je in het eerste commentaar hieronder.


Lees hier de NPLW-handreiking en de verdieping van de genoemde projecten:
Handreiking NPLW: https://www.nplw.nl/uploads/files/Warmtepomp/Handreiking-voor-de-aanpakken-voor-all-electric.pdf
Neder-Betuwe: https://www.bouwhulp.nl/actueel/wijkuitvoeringsplan-oranjebuurt-opgeleverd
Zoetermeer: https://www.bouwhulp.nl/actueel/beeldkwaliteitsplan-waterbuurt-goedgekeurd-door-het-college-van-bw
Bladel: https://www.bouwhulp.nl/actueel/van-beleid-naar-praktijk-prowoon-bladel-als-schaalbare-aanpak-voor-particuliere-woningen
Arnhem: https://www.bouwhulp.nl/actueel/samen-aan-tafel-een-menukaart-voor-2300-huishoudens-in-arnhem
Twente: https://www.bouwhulp.nl/actueel/vier-gemeenten-een-opgave-vier-eigen-wegen

De extreme hitte en hevige buien van de afgelopen tijd tonen aan hoe kwetsbaar onze gebouwde omgeving is.  Onttrekkingsverboden voor oppervlaktewater, natuurbranden, gescheurde dijken en hinder voor de scheepvaart waren zichtbare gevolgen van de droogte.

Kansen voorbij de eigen voordeur

Bij iedere woning zijn er maatregelen mogelijk om droogte en hitte te bestrijden. Het verminderen van verharding in tuinen, de aanleg van groene daken en het toevoegen van bomen en planten zorgen voor verkoeling, houden water vast en bevorderen de biodiversiteit. Ook kunnen hemelwaterafvoeren worden losgekoppeld van het riool, zodat regenwater in de tuinen infiltreert. Maar de grootste kansen ontstaan wanneer we verder kijken dan de individuele woning. Wanneer bewoners gezamenlijk hun tuinen vergroenen, regenwater afkoppelen en wateropvang realiseren, kan de impact op straat- en buurtniveau aanzienlijk groter zijn. Door dit slim te koppelen aan geplande werkzaamheden en renovaties, verbinden we verschillende opgaven effectief met elkaar.

Ontwerpen aan een toekomstbestendige leefomgeving
​
Vooral in de bestaande woningbouw ligt een ontwerpopgave die we niet mogen negeren. De vraag "Wat kan ik aan mijn huis doen?" verschuift naar "Hoe functioneert de buurt als één klimaatadaptief systeem?". Weersextremen zijn een gegeven en vragen om een geïntegreerde aanpak die techniek, welzijn en sociale cohesie met elkaar verbindt. Alleen door de woningen, de techniek, de openbare ruimte en de sociale cohesie in samenhang aan te pakken, creëren we een toekomstbestendige leefomgeving.

Iedere stad of dorp kent ze wel: de karakteristieke jaren ’50 eengezinswoningen. Gebouwd met beperkte middelen tijdens de woningnood, maar met een scherp oog voor de bewoner vanuit het principe ‘licht, lucht en ruimte’. Ook de ruime tuinen en groene, half open verkaveling maken deze wijken tot op de dag van vandaag enorm geliefd. Weliswaar zijn deze woningen wat soberder uitgevoerd dan de vooroorlogse woningen, maar nog steeds zijn ze zorgvuldig vormgegeven.
 
Investeren of vervangen?
 
Landelijk blijft 90% van de bestaande woningen tot 2050 staan. Ook in deze wijk, waar de woningen inmiddels zo'n 75 jaar oud zijn, dringt zich daarom de vraag op: investeren of vervangen? Ze zijn vaak al eens vergroot en/of voorzien van isolatie, waarbij de oorspronkelijke karakteristieken in meer of mindere mate verloren zijn gegaan. Met het oog op de energietransitie staan veel woningcorporaties voor dezelfde vraag: is verantwoord door investeren mogelijk, of moet er gekeken worden naar alternatieven zoals verdichting of vervangende nieuwbouw? Met als resultaat een passende gebruikskwaliteit en duurzaam wooncomfort voor de huidige én toekomstige doelgroep?
 
Balans vinden tussen kwaliteit, duurzaamheid en kosten
 
Precies dit vraagstuk pakken we bij BouwhulpGroep momenteel op voor woningcorporatie Woonik in Nederweert. Voor hun jaren '50 woningen voeren we een integrale programmastudie uit. We staren ons daarbij niet blind op uitsluitend techniek of isolatiewaarden, maar kijken breed naar wat deze woningen toekomstbestendig maakt. Zoals elke opgave binnen de bestaande bouw, beginnen we met wat er al is. Op basis van een huidig, integraal kwaliteitsbeeld worden renovatiescenario’s ontwikkeld, passend bij de wensen van de corporatie. Tegelijkertijd beschouwen we de potentie van de locatie op de mogelijkheden voor een alternatieve invulling.
 
Woonik legt in haar ambities niet alleen de focus op het onderhoud en de energietransitie, maar is juist op zoek naar de passende woonkwaliteit met het oog op de (toekomstige) doelgroep. En dat moet ook nog eens kosten efficiënt zijn. Dat vraagt om een brede blik op de woonopgave, die veel verder gaat dan techniek alleen. BouwhulpGroep brengt in de studie al deze elementen bij elkaar en gaat daarin op zoek naar de juiste balans. Op deze manier wordt de integrale woonpuzzel gelegd. En heeft de corporatie de bouwsteen in handen voor een gedegen besluit voor de toekomst van deze jaren ’50 woningen!

Als corporatie ben je continu bezig de staat van je portefeuille op orde te houden. Je onderhoudt woningen, neemt beslissingen over verduurzaming en stemt dat voortdurend af op de doelgroepen die je wil huisvesten. Een goed assetoverzicht is daarmee altijd een afweging tussen woonwensen, techniek en betaalbaarheid — een afweging die je alleen goed kunt maken met breed en actueel inzicht in je eigen bezit.

Ordenen naar herkenbare herhaalbare groepen

Voor een corporatie in het midden van het land brengen we dit inzicht momenteel in kaart. We ordenen een deel van de woningvoorraad naar herkenbare typen, beoordelen de huidige kwaliteit, zowel wonen als techniek, en brengen de toekomstpotentie in beeld. Zo ontstaat een heldere basis waarmee de corporatie keuzes kan maken die aansluiten op de wijkuitvoeringsplannen van de gemeente. Door dit voorwerk voor onze rekening te nemen, ontzorgen we de corporatie en houden zij ruimte om zich te richten op de keuzes zelf.

Van project naar programma

De uitkomsten stellen je organisatie zelfs in staat om de volgende opdracht programmatisch uit te zetten, mocht daar de ambitie liggen. Niet een straat of een complex, maar een continue aanpak voor je eigen organisatie. Daarmee kun je betaalbaar en betrouwbaar tot herhaalbare oplossingen komen. Met grip op je bezit zet je de eerste stap.

Geïnteresseerd geworden in deze aanpak en ordening, kijk dan eens in de NPLW handreiking (p. 43-47) die hierop in gaat. Misschien is het ook wel iets voor jou?

Voor een woonwijk in Cuijk zijn wij samen met woningcorporatie Mooiland en ELK gestart met een traject waarin verduurzaming en ruimtelijke kwaliteit hand in hand gaan. De wijk staat aan de vooravond van een grootschalige renovatie en verduurzaming van 90 grondgebonden woningen. Naast de technische en energetische verbeteringen ligt de ambitie nadrukkelijk op het versterken van de uitstraling en leefbaarheid van de buurt.

Vorige week verzorgden wij (Thijs van Tetering en Sandra Arts) een workshop waarin we onze analyse van de wijk presenteerden en samen met Mooiland en ELK een gezamenlijke visie ontwikkelden op de ruimtelijke en esthetische aanpak. Daarbij stond één vraag centraal: hoe zorg je ervoor dat de renovatie van het corporatiebezit niet los komt te staan van de rest van de wijk, maar juist bijdraagt aan de kwaliteit van het totale straatbeeld?

Door de versnipperde eigendomsstructuur is een uniforme uitstraling niet realistisch en ook niet wenselijk. Particuliere eigenaren maken ieder hun eigen keuzes, waardoor juist de diversiteit het karakter van de buurt bepaalt. De uitdaging is daarom niet om alle woningen hetzelfde te maken, maar om een beeldkwaliteitsvisie te ontwikkelen waarin individualiteit de ruimte krijgt en tegelijkertijd een herkenbare samenhang ontstaat.

Met deze integrale benadering kijken we verder dan de renovatie van de corporatiewoningen alleen. Zo ontstaat een aanpak die niet alleen bijdraagt aan verduurzaming, maar ook aan een aantrekkelijk, leefbaar en toekomstbestendig straatbeeld voor de hele buurt.

Behoud en verduurzaming gaan wat ons betreft altijd boven sloop. In Eersel liggen 52 eengezinswoningen rondom de Kraanvogelweg waarvoor we een grootschalig renovatieplan hebben ontwikkeld.  De woningen in Eersel worden niet alleen vergaand verduurzaamd, maar krijgen ook direct een prachtige make-over. Deze woningen zijn in 1976 gebouwd en vormen een wijk met een herkenbare, repetitieve architectuur. Samen met woningcorporatie WSZ en bouwcombinatie Groenen Van Santvoort maken we deze woningvoorraad klaar voor de toekomst.

Leren van het verleden om te innoveren

Door de bestaande kwaliteiten en knelpunten van het complex te analyseren, ontstaat er een effectief plan van aanpak. Binnen dit project maken we een forse verduurzamingsslag: de woningen worden energetisch verbeterd zodat ze voldoen aan 'De Standaard' en worden deels geëlektrificeerd. De daken worden biobased geïsoleerd met Isovlas. Daarnaast pakken we technische gebreken, zoals optrekkend vocht bij de begane grondvloer, structureel aan met Vloer+. Dit betekent dat de bewoners niet in hun woning kunnen blijven tijdens de renovatie, en daarom zijn in de buurt tijdelijke woonunits geplaatst.

Karakter behouden, uitstraling vernieuwen

We verfrissen het gevelbeeld door het metselwerk te reinigen en opnieuw te voegen. Om de originele jaren '70 architectuur te laten spreken, worden de nieuwe kozijnen uitgevoerd in warme, passende tinten. Verder zorgen we voor rust in het straatbeeld (er is sprake van gespikkeld bezit) met nieuwe dakpannen en een doorlopende renovatiegoot. Bewoners zijn ook betrokken; zij kregen onder meer de vrijheid om zelf een nieuw type voordeur te kiezen.

De architectonische en bouwkundige voorbereidingen zijn inmiddels succesvol afgerond en een proefwoning is gemaakt. Daarnaast hebben we de omgevingsvergunning gekregen voor de tijdelijke woningen op de locatie. We kijken uit naar de volgende stap in de uitvoering na de bouwvak! 

Acht miljoen woningen in Nederland vormen samen een rijk palet aan karakter, constructie en geschiedenis. Onze expertise ligt in het optimaal benutten van dit bestaande fundament, met verbeeldingskracht, respect voor de oorspronkelijke architectuur en een scherp oog voor detail. Juist in die gelaagdheid schuilt de charme én de complexiteit: hoe geef je een gebouw een duurzame toekomst zonder de ziel te verliezen? Als architect bij BouwhulpGroep opereer je binnen een context die gevormd is door historie en gebruik. Zonder verleden is er geen betekenisvolle toekomst. Het is precies die wisselwerking tussen oud en nieuw die richting geeft aan elke ontwerpbeslissing.
 
Subtiel toevoegen of herstellen?
 
Tegelijkertijd is de uitdaging helder: met vaak beperkte middelen zoeken naar oplossingen die zowel esthetisch als functioneel overtuigen. Kies je voor een subtiele toevoeging die het bestaande versterkt, of herstel je juist eerdere ingrepen die het oorspronkelijke karakter hebben aangetast? Dit is een proces van analyseren, interpreteren en uiteindelijk keuzes maken die recht doen aan zowel het gebouw, het stedelijk weefsel als zijn gebruikers.
 
Waarde toevoegen voor buurt én bewoners
 
De herontwikkeling van bestaande woningbouw is daarmee niet alleen een technische of esthetische opgave, maar ook een culturele verantwoordelijkheid. Het vraagt om visie, durf en vakmanschap om te bouwen aan een toekomst waarin het verleden als fundament dient. Want pas als de vernieuwing wordt gewaardeerd door én bewoners én omwonenden, ontstaat er echt betekenisvolle architectuur!

Iedere woningcorporatie in Nederland is druk met één van de grootste volkshuisvestelijke opgaven ooit: het verduurzamen van de sociale woningvoorraad met als einddoel CO2 neutraal wonen in 2050. Een opgave waarbij we de betaalbaarheid én woonkwaliteit voor de doelgroepen met de kleinere portemonnee niet uit het oog mogen verliezen. Met behulp van routekaarten wordt door corporaties op strategisch niveau hard gewerkt aan deze opgave.
 
Zo ook door Casade uit Waalwijk. Maar verduurzaming kost jaarlijks geld, veel geld. Het is daarom slim om de (bouwkosten) ontwikkelingen scherp in de gaten te houden, om zo continu de balans te bewaken tussen de gewenste duurzame kwaliteit en de daarmee gepaarde prijs. Om deze reden wordt BouwhulpGroep jaarlijks door Casade gevraagd de ontwikkeling van de kosten voor woningverbetering tegen het licht te houden.   
 
Menukaart als strategisch instrument
 
Door Casade is een routekaart voor verduurzaming opgezet, die is gebaseerd op een ordening van haar woningvoorraad in zes groepen naar type en bouwperiode Met ondersteuning van BouwhulpGroep is in 2020 voor deze groepen een menukaart met maatregelen voor woningverbetering opgesteld. De menukaart wordt door de  corporatie als strategisch instrument ingezet in haar dagelijkse praktijk van verduurzaming van de woningvoorraad. Het geeft sturing en inzicht als het gaat om de gewenste kwaliteit, prestaties en financiën bij de (ontwikkeling van) woningverbetering projecten. En vormt daarmee de leidraad voor het realiseren van de duurzaamheidsambities tot 2050.
 
Prognose ontwikkeling bouwkosten

Voor Casade zijn de verwachte kosten vanuit de menukaart voor woningverbetering van groot belang voor het jaarlijks vaststellen van de investeringsbegroting. De ontwikkeling van de bouwkosten hebben hier grote invloed op. We zien al jaren een significante stijging van deze kosten. Met name doordat we in de bouw- en installatiesector al tijden kampen met grote tekorten op de arbeidsmarkt. Maar ook door de vele, onzekere (geo)politieke ontwikkelingen welke een stevige invloed hebben op de prijsinflatie. Dat merken we niet alleen bij de dagelijkse boodschappen en aan de pomp, maar ook in de prijsontwikkeling van bouw- en installatiematerialen.
 
Elk jaar opnieuw stellen Casade en BouwhulpGroep gezamenlijk vast wat de gerealiseerde bouwkostenontwikkeling van afgelopen jaar is geweest. En wat hierin de prognoses zijn voor het komende jaar met een doorkijk naar de jaren daarna. Op deze manier kan de corporatie met voldoende grip en zekerheid strategisch blijven sturen op het realiseren van haar verduurzamingsambities in de tijd.

Na tien jaar stop ik (Haico van Nunen) als lector aan Hogeschool Rotterdam namens BouwhulpGroep. Niet omdat de opgave rondom de verduurzaming van de bestaande bouw is afgerond — integendeel: die vraagt nog altijd om kennis, innovatie en samenwerking. Maar soms is het goed om opnieuw focus aan te brengen in waar je mee bezig bent.

De afgelopen tien jaar heb ik met veel plezier samengewerkt met docenten, onderzoekers en studenten van Hogeschool Rotterdam, CoEHRtech en in het bijzonder Instituut voor de Gebouwde Omgeving. Samen stond één vraag centraal: hoe maken we renovatie en verduurzaming van bewoonde woningen tot een vanzelfsprekend onderdeel van zowel het onderwijs als de praktijk? BouwhulpGroep werkt al sinds 1978 aan die praktijk — van bewonersondersteuning tijdens de stadsvernieuwing tot integrale buurtverbeteringen vandaag. Die vijftig jaar aan kennis en ervaring hebben een stevige basis gelegd onder het lectoraat.

Dat is zichtbaar in de resultaten. Waar renovatie in de beginjaren nog een bijvak was, werken studenten nu het hele tweede jaar intensief aan renovatievraagstukken. En waar afstudeerders vroeger extra moesten worden bijgespijkerd in een renovatieatelier, is dat atelier inmiddels de standaard. Daarmee onderscheidt Hogeschool Rotterdam zich nadrukkelijk binnen het bouwkundeonderwijs. Voor het lopende TRIK-onderzoek is een goede opvolger gevonden — de komende drie jaar wordt daarin verder gewerkt aan toekomstbestendige renovatie.

Voor mij verschuift de focus nu naar de buurt. Bij BouwhulpGroep passen we dagelijks een integrale buurtaanpak toe: bestaande wijken toekomstbestendig maken samen met gemeenten, corporaties en bewoners, met aandacht voor techniek, ruimtelijke kwaliteit en de waarde die er al is. Met het lectoraat achter me ontstaat er ruimte om die aanpak verder te ontwikkelen — en misschien nog belangrijker: beter bekend te maken. Kan ik jou daarbij helpen?

Ooit groeide een klein dorp uit tot een stad, en waar vroeger land was, verrijzen nu hoge woontorens om de groeiende vraag naar woningen te beantwoorden. Verandering brengt diverse uitdagingen voor de toekomst met zich mee, en ze wordt uiteindelijk zelf weer onderdeel van het verleden.

Deze continue dialoog tussen verleden en toekomst vormt voor ons al sinds 1978 een speerpunt. Daarom begint vrijwel iedere opgave met een blik op het verleden. De tijd van de grote uitbreidings- en wederopbouwopgaven ligt achter ons; de focus is verschoven naar een bestaande voorraad waarvan zo'n 90% er in 2050 gewoon nog staat. Juist in die bestaande stad moeten we nieuwe, duurzame kwaliteit toevoegen. Om te zorgen dat investeringen toekomstbestendig zijn en we achteraf geen spijt krijgen, is het doorgronden van de bestaande waarde de belangrijkste eerste stap. Ons onderzoek naar de bouwkundige kwaliteit van woningen reikt namelijk veel verder dan de voordeur.

Meer dan stenen

Wonen speelt zich niet enkel af binnen de muren van een gebouw, maar in een straat, een wijk en de bredere leefomgeving. Iedere woonopgave vraagt dan ook om een zorgvuldige analyse van de bestaande stedenbouwkundige structuur, architectuur en de geschiedenis van een plek.

Nieuwe perspectieven voor bestaande buurten

Een analyse van de bestaande omgeving biedt verrassende, nieuwe perspectieven. Vaak blijkt hieruit dat renovatie de meest logische stap is om karakter en samenhang van een wijk te behouden. In andere gevallen vinden we ruimte voor verdichting, nieuwe woningtypen of een slimmere inrichting van de openbare ruimte. Daarmee verduurzamen we niet alleen de woningvoorraad , maar versterken we ook de leefbaarheid van de hele buurt. Wij zijn dan ook erg benieuwd welke nieuwe inzichten onze huidige onderzoeken gaan opleveren.

De uitdaging ligt daarom niet uitsluitend in het verbeteren van gebouwen, maar juist in het doorgronden van de context waarin ze staan. Door verleden, heden en toekomst met elkaar te verbinden, creëren wij samen duurzame en toekomstbestendige woonomgevingen.  

Hoeveel sneller gaat de warmtetransitie als buurgemeenten dezelfde taal spreken? In Noordoost Twente zoeken gemeente Dinkelland, gemeente Losser, gemeente Oldenzaal en gemeente Tubbergen het antwoord samen binnen het verband Energie van Noordoost Twente (EvNOT). Met ondersteuning van BouwhulpGroep is de eerste fase van de Integrale Buurtaanpak afgerond. Eerst is een overzicht per buurt van woningtypen opgesteld met de mogelijke energie- en CO2-besparing en de benodigde investering van eigenaren.  Voor 11 geselecteerde buurten (circa 11.300 woningen, waarvan 70% particulier) is de opgave over de gemeentegrenzen heen in kaart gebracht.
 
De kracht van de Componenten Atlas
 
Door woningen te ordenen op componenten — zoals dak- en geveltype — in plaats van op geografische grenzen, is een gedeelde database ontstaan. Deze atlas maakt de verduurzamingsopgave écht onderling vergelijkbaar. Zo kunnen we kennis, kosten en aanpak efficiënt delen, zonder dat buurten letterlijk dezelfde aanpak nodig hebben.
 
Eerst het WAT, dan het HOE

In gezamenlijke werksessies verkennen de gemeenten nu de concrete kansen (het WAT) en de strategische rolverdeling (het HOE). De grote meerwaarde zit precies hier: we bouwen samen kennis op, maar elke gemeente bepaalt straks zelf — passend bij de eigen visie en het eigen tempo — hoe ze met bewoners tot een Wijkuitvoeringsplan (WUP) komt.
 
De uitkomst is een voorstel voor een meerjarig vervolg: een collectieve basis met een lokaal plan van aanpak per gemeente. Samenwerken waar het kan, lokaal maatwerk waar het moet.

De genoemde publicaties en handreikingen kun je hier rustig nalezen:
- Integrale Buurtaanpak (AtLast Publicatie): https://klimaatverbond.nl/wp-content/uploads/2025/05/AtLast_Publicatie_V04_digitaal.pdf
- Handreiking voor de aanpakken voor all-electric (NPLW publicatie): https://www.nplw.nl/uploads/files/Warmtepomp/Handreiking-voor-de-aanpakken-voor-all-electric.pdf (Pagina 43-47)

Hoe kan de Brainportregio groeien zonder dat leefbaarheid en sociale samenhang onder druk komen te staan? Die vraag stond centraal tijdens de recente excursie van het Architectuurcentrum Eindhoven.

Slimmer benutten van de bestaande stad

Voor ons ligt het antwoord op de woningvraag niet in grootschalige uitbreiding aan de randen van steden en dorpen, maar in het slimmer benutten van de bestaande gebouwde omgeving. Nederland beschikt over een enorme woningvoorraad. Door bewust te kiezen voor transformatie, renovatie en gerichte verdichting, kunnen we substantieel extra woonruimte toevoegen zonder nieuw te hoeven bouwen

Woningsplitsing als meerwaarde voor leefbaarheid

Tijdens de excursie bezochten we een concreet voorbeeld van woningsplitsing: een oudere bewoner die zijn pand deelt met een jongere. Dit initiatief laat zien dat verdichting verder gaat dan stenen; het versterkt de sociale cohesie, stimuleert doorstroming en biedt een antwoord op de toenemende druk op de zorg. Het karakter van de wijk blijft behouden, terwijl de leefbaarheid juist een impuls krijgt.

Opschalen met Plan 100 d’rbij

Samen met Amanda Schiltmans van DUO Wonen werken we vanuit het initiatief 'Plan 100 d’rbij' aan het integrale plan om jaarlijks kleinschalige, betekenisvolle oplossingen op grotere schaal kunnen realiseren. Door slim gebruik te maken van wat er al is, bouwen we aan een veerkrachtige en toekomstbestendige regio.

Mocht u geïnteresseerd zijn en meer informatie willen neen dan contact met ons op

In de groene wijk Heikant in Tilburg-Noord liggen drie galerijflats aan de Franz Lisztstraat waarvoor we een grootschalig renovatieplan hebben ontwikkeld. Hierbij maken we volop gebruik van de ‘Neduco Renovatie Box’, waarmee WonenBreburg en BouwhulpGroep enkele jaren geleden gestart zijn bij projecten in Breda en Tilburg. Er zijn in de periode tussen 1959 en 1975 circa 8.000 woningen volgens het Neduco-bouwsysteem gebouwd, voornamelijk in Noord-Brabant, Zuid-Holland en Noord-Holland. Het systeem kent een grote mate van industrialisatie.

Leren van het verleden om te innoveren

Door slim te herhalen wat al goed is, ontstaat er ruimte en tijd om te innoveren. Samen met WonenBreburg en aannemer Hoedemakers verzorgt BouwhulpGroep in bouwteamverband het ontwerp en de bouwkundige voorbereiding. Binnen dit project voegen we weer nieuwe kennis toe aan de box: de 144 woningen maken een forse verduurzamingsslag naar minimaal energielabel A++ en worden gasloos gemaakt.

Karakter behouden, uitstraling vernieuwen

Behoud en verduurzaming gaan wat ons betreft altijd boven sloop. De flats in Tilburg worden daarom niet alleen vergaand verduurzaamd, maar krijgen direct een esthetische opwaardering van de gevels en de entrees. We herstellen het oorspronkelijke architectonische ritme, maken de gesloten plint transparanter en geven de middelste flat een gebiedseigen identiteit door een abstract portret van componist Franz Liszt in de steenstrips van de kopgevel te verwerken. Het ontwerp van deze kopgevel is samen met een bewoners klankbordgroep vorm gegeven.

De omgevingsvergunning is inmiddels verleend, dus we kijken uit naar de volgende stap in de uitvoering!

Hoe maak je historische Amsterdamse woonblokken klaar voor de toekomst, zónder hun unieke karakter te verliezen? In de karakteristieke Spaarndammerbuurt in Amsterdam werkt woningstichting Lieven de Key aan de toekomst van vier woonblokken uit 1914–1918. Voor het laatste complex – woonblok 4, gelegen aan de Tasmanstraat, Aert van Nesstraat en Nova Zemblastraat – wil Lieven de Key verkennen hoe dit complex toekomstbestendig kan worden gemaakt.
 
Daarbij ligt de focus op:

• Verduurzaming & thermische schil
• Veiligheid & gezondheid
• Toekomstgerichte installaties

 
..en dit alles met respect voor de monumentale waarde!
 
Van buurt tot bouwblok: historische analyse
BouwhulpGroep voerde hiervoor uitgebreide vooronderzoeken uit. Met woningopnames, deelstudies en dronescans is eerst de huidige staat scherp in beeld gebracht. Vervolgens is de opgave verdiept met een historische analyse: van de geschiedenis van de buurt, de visie van de oorspronkelijke architect tot de specifieke kwaliteiten van de woonblokken zelf.
 
Gevelbeeld als sleutel tot karakter
Naast de historische context is ook het gevelbeeld uitgebreid onderzocht, met nadruk op de architectonische waarde. Daarbij zijn de karakteristieke gevel- en dakelementen in kaart gebracht die bepalend zijn voor de uitstraling van de gebouwen. En zijn de verschillen en overeenkomsten tussen de woonblokken inzichtelijk gemaakt. Dit alles geeft inzicht in hoe het ensemble zich als geheel verhoudt en waar kenmerkende accenten liggen. Het kleurhistorisch onderzoek maakt het plaatje compleet en geeft inzicht in oorspronkelijke kleurstellingen en latere aanpassingen.
 
Dit integrale vooronderzoek levert waardevolle inzichten op. Het resultaat: een heldere en onderbouwde visie, met sterke ontwerpkaders die als fundament dienen voor een toekomstbestendige aanpak van de complexen – met behoud van het unieke karakter van deze Amsterdamse woonblokken.

Staat u voor een vergelijkbare opgave?
Staat u voor een vergelijkbare opgave met monumentaal bezit? Of herkent u de uitdaging van het balanceren tussen verduurzaming en erfgoedwaarde? BouwhulpGroep denkt graag mee over hoe uw monumentale bezit klaar kan worden gemaakt voor de toekomst, zonder het verleden uit het oog te verliezen. 

Nog nooit kreeg het Beter Benutten van Bestaande Bouw zoveel aandacht als nu. Dagelijks zijn er nieuwsberichten, wordt er gelobbyd en vinden er evenementen plaats. Maar niets blijft zo leuk als het in de praktijk brengen van deze kansen en mogelijkheden. Met het nijpende woningtekort en een toenemende behoefte aan kleinere betaalbare woningen, biedt het type doorzon een enorm potentieel. Door deze woningen te splitsen kan een serieus aandeel worden geleverd binnen de grote woningbouwopgave in ons land. Aangezien bijna 25% van de sociale huurwoningen een doorzonwoning betreft, is het niet zo gek dat ook woningcorporaties naar dit alternatief naast nieuwbouw kijken. Zo ook TBV Wonen in gemeente Tilburg, die BouwhulpGroep heeft gevraagd de mogelijkheden te onderzoeken voor het splitsen van woningen in een jaren zestig buurt in het noorden van de stad.
 
Potentieel tegen het woningtekort
 
In Nederland staan zo’n 1,5 miljoen doorzonwoningen. Deze rijtjeswoningen met een plattegrond waarbij de woonkamer zowel aan de voor- als aan de achtergevel grenst, bepalen in veel buurten in ons land het straatbeeld. Dat is ook niet zo gek, op een totaal van zo’n 8 miljoen bestaande woningen. De meeste doorzonwoningen zijn gebouwd in de jaren zestig en zeventig van de vorige eeuw. Dit zijn relatief grote gezinswoningen met drie of zelfs vier slaapkamers op de verdieping en een ruime zolder.
 
Met de corporatie zoeken naar koppelkansen
 
Samen met de corporatie heeft BouwhulpGroep in een programmastudie verschillende varianten voor woningsplitsing in kaart gebracht: van ‘hard splitsen’ tot ‘friends concepten’. Er is verkend wat deze voor (verschillende) woonkwaliteiten opleveren en voor welke (verschillende) doelgroepen dit interessant kan zijn. Wat in het oog sprong bij dit onderzoek, is dat we woningsplitsing hebben beschouwd tezamen met andere opgaves binnen de buurt. We zijn op zoek gegaan naar koppelkansen, waarbij splitsing ook een bijdrage kan leveren aan het versterken van de leefbaarheid binnen de buurt en direct kan worden gecombineerd met onderhoud en verduurzaming van de woningen.
 
Aandacht voor wooncomfort, betaalbaarheid én beeldkwaliteit
 
Hiermee stond niet alleen het gebruik van de woning centraal, maar is ook aandacht besteed aan thema’s als wooncomfort, betaalbaarheid én beeldkwaliteit. Met als resultaat een integraal antwoord op diverse volkshuisvestelijke vraagstukken gericht op het realiseren van een toekomstbestendige buurt!

De techniek is er, de ambitie ook. Nu de praktijk nog. BouwhulpGroep zoekt pioniers voor het project PV Resilience.

In de verduurzamingsopgave staat techniek vaak voorop. Het gesprek gaat al snel over nieuwe oplossingen, slimmere systemen en hogere efficiëntie. Maar verduurzaming gaat niet alleen over wat technisch mogelijk is. Minstens zo belangrijk is de vraag waarom een eigenaar voor een bepaalde verbetering kiest en wat er nodig is om een innovatie ook daadwerkelijk toe te passen.

Op dat snijvlak werkt BouwhulpGroep mee aan PV Resilience. Binnen dit Interreg project ontwikkelen we samen met partners uit de zonnepaneelindustrie circulaire, duurzame en multifunctionele zonnestroomproducten. De technische ontwikkeling ligt bij de partners, terwijl BouwhulpGroep zich vooral richt op de sociale en milieukundige duurzaamheid van deze nieuwe panelen.

Daarbij kijken we onder meer naar de businesscase:

• Waarom kiest een gebouweigenaar voor een bepaald type zonnepaneel?
• Welke waarde heeft een paneel dat lokaal (NL) wordt geproduceerd?
• Maakt productie in kleur uit, en in hoeverre speel circulariteit bij een zonnepaneel een rol?

 
Deze vragen zijn belangrijk om duurzame innovaties verder te brengen dan de tekentafel. Een circulair of duurzamer zonnepaneel krijgt pas echt betekenis wanneer het ook past bij de wensen, afwegingen en mogelijkheden van corporaties, VvE’s en andere gebouweigenaren.

Binnen PV Resilience onderzoekt BouwhulpGroep daarom niet alleen de argumenten en randvoorwaarden voor toepassing, maar ook hoe deze producten in concrete projecten een plek kunnen krijgen. Juist in de praktijk wordt zichtbaar waar kansen liggen en wat nodig is om duurzame zonnestroomproducten succesvol toe te passen in de bestaande bouw.
 
Gezocht: Pioniers voor de bestaande bouw!
 
Heeft u een project waar duurzame, lokale of gekleurde zonnepanelen het verschil kunnen maken? Wij bieden u de kans om als een van de eersten gebruik te maken van circulaire PV-innovaties.
Laten we samen de drempels voor circulaire zonnestroom wegnemen. Interesse? Stuur een bericht naar Haico van Nunen via [email protected] en ontdek vrijblijvend de mogelijkheden voor uw project.

Bij BouwhulpGroep staan wij niet stil, we blijven ons voortdurend ontwikkelen. De afgelopen weken hebben wij als team trainingen gevolgd bij Design Express om vertrouwd te raken met nieuwe technieken en tools. Deze helpen ons om ons ontwerpproces te optimaliseren, een stap verder te brengen en onze vertrouwde partners én bewoners nog beter mee te nemen in het renovatieproces.

En dat herinnerde ons aan iets wat altijd bij verandering hoort:
verandering is niet zomaar een nieuw systeem,
het is een leerproces.
Het is menselijk.

Of het nu gaat om nieuwe technieken of een andere manier van werken: verandering brengt uitdagingen, vragen en onzekerheid met zich mee, maar ook kansen om te groeien en slimmer samen te werken. Dat kost tijd, aandacht en geduld.
In het begin voelt het soms ingewikkeld.
Nieuwe technieken, nieuwe handelingen en nieuwe verwachtingen.
En vaak ook de vraag: “Gaat dit wel voor ons werken?”
Maar juist daar begint de ontwikkeling. Want verandering draait niet alleen om technologie. Het draait om mensen; om samen, stap voor stap, vertrouwd te raken met iets nieuws.
 
Dit doet ons ook denken aan de weg richting toekomstbestendige buurten. Ook daar ontstaat vooruitgang stap voor stap. Met nieuwe inzichten, innovatieve technieken en een goede samenwerking. En met het vertrouwen dat verandering uiteindelijk leidt tot verbetering!

​Daarom begeleiden wij als BouwhulpGroep niet alleen projecten. Wij begeleiden het proces van verandering. Of het nu gaat om toekomstbestendig renoveren of het verduurzamen van buurten: mensen hebben meer nodig dan alleen een plan. De mooiste transformaties ontstaan wanneer techniek en mens samen vooruit bewegen.

Iedere duurzame verandering begint met mensen die bereid zijn iets nieuws te leren en samen te bouwen aan de toekomst!

De opgave in de bestaande bouw is groot en versnipperd. Naast corporaties en nieuwbouw ligt er een bepalende uitdaging bij woningeigenaren. In Nederland gaat het om bijna 5 miljoen woningen, elk met een eigen tempo, mogelijkheden en afwegingen.

In Bladel werken we met de gemeente, de Brabantse Ontwikkelings Maatschappij (BOM), Klimaatverbond Nederland en andere partners aan een herhaalbare aanpak om die opgave concreet te maken. Onder de naam Prowoon onderzoeken we hoe particuliere woningverbetering gebiedsgericht kan worden georganiseerd én gefinancierd. Doel: betaalbare woonlasten en een duurzame woning bereikbaar voor iedereen.

Van abstracte opgave naar concreet handelingsperspectief


De warmtetransitie vraagt niet alleen om techniek, maar vooral om uitvoering. Gemeenten maken de stap van beleid naar praktijk, waarbij tempo, vertrouwen en financiering minstens zo belangrijk zijn als techniek.

Ook landelijke trajecten laten zien dat er geen vaste route is voor gebiedsgerichte integrale aanpakken. Gemeenten moeten samen met partners leren wat werkt. In Bladel doen we precies dat: niet starten met een blauwdruk, maar met een aanpak die zich in de praktijk bewijst.

Werken vanuit bewoners, niet vanuit systemen

Een belangrijk uitgangspunt binnen Prowoon is dat de aanpak vertrekt vanuit de bewoner: aansluiten bij natuurlijke momenten, keuzes begrijpelijk maken en ondersteuning organiseren die werkt.

Dat vraagt om anders organiseren: niet alleen plannen maken, maar ook begeleiden, ontzorgen en stap voor stap opbouwen. Juist in de uitvoering wordt zichtbaar waar aannames wel en niet kloppen.

Samen bouwen aan een uitvoeringsmodel


Sinds 2024 werken we met onder andere Klimaatverbond Nederland, de BOM en Triodos Bank aan Prowoon. Daarbij kijken we naar de combinatie van bewonersbegeleiding, financiering en een schaalbare uitvoeringsstructuur met betaalbaar circulair en energieleverend renoveren.

Recente analyses laten zien dat miljoenen woningen nog aangepakt moeten worden en dat versnelling nodig is, vooral rond gezondheid, wonen en aardgasvrij. De vraag naar uitvoerbare modellen wordt daarmee urgenter.

Eerst laten zien, dan opschalen


De potentie van Prowoon is groot, maar de waarde ontstaat pas als de aanpak werkt. Daarom ligt de focus in Bladel op doen, leren en bijstellen. Eerst brengen we in beeld welke woningen er staan, wie er wonen en wat hen aanspreekt om hun woning te verbeteren. Zo wordt de opgave concreet. Prowoon kan voor die gewenste situatie proces en financiering bieden.
​
Niet alles is vooraf uitgedacht. Door te starten in één gemeente ontstaat inzicht in wat nodig is om deze opgave breder aan te pakken. Als hier een werkende start van een vooraf gefinancierde aanpak ontstaat, kan die verder reiken dan één gemeente.

Klik op onderstaande link voor meer over de Integrale buurtaanpak:
https://klimaatverbond.nl/publicatie/integrale-buurtaanpak/

In Lith werken we aan de verbetering van een woonzorgcomplex uit 1990, eigendom van woningcorporatie Mooiland. Het complex met 24 tweekamerwoningen biedt ruimte aan een Time Out-voorziening van het Verdihuis: een plek voor tijdelijke opvang en begeleiding van mensen met een psychische kwetsbaarheid.

Binnen deze setting staat een veilige, rustige en prikkelarme woonomgeving centraal. Dit is een belangrijke tussenstap richting herstel en stabiliteit voor bewoners die tijdelijk niet zelfstandig kunnen wonen.

Mooiland wil het complex toekomstbestendig maken en de levensduur met circa 40 jaar verlengen. De aanpak bestaat uit een basisrenovatie, gecombineerd met energetische verbeteringen. Zo wordt de thermische schil aangepakt en wordt de collectieve installatie vervangen door individuele voorzieningen. Daarnaast worden minimaal vier extra verhuureenheden gerealiseerd, middels optoppen en transformeren van bestaande ruimte.

In opdracht van Knaapen werken wij samen met Mooiland aan deze kwaliteitsverbetering en gedeeltelijke transformatie.

De gemeenteraadsverkiezingen zijn achter de rug en een nieuwe raadsperiode is begonnen. Dit is precies het moment waarop gemeenten keuzes maken die bepalen of het woningtekort écht wordt teruggedrongen. En daarmee of mensen weer uitzicht krijgen op een betaalbare woning

NRP en Natuur & Milieu schreven alle fractievoorzitters en gemeenteraadsleden in Nederland aan met een concrete boodschap: de oplossing voor het woningtekort staat al grotendeels voor ons: we moeten de bestaande voorraad woningen slimmer benutten. Door woningen te splitsen, delen, hospita te realiseren, verdiepingen toe te voegen en lege panden te transformeren kunnen gemeenten snel en duurzaam woningen realiseren.

De brief bevat zes direct toepasbare beleidsopties. We nodigen gemeenten uit om de handschoen op te pakken en samen te werken aan meer betaalbare, duurzame woningen voor wie ze nu het hardst nodig heeft.

Lees hier de brief: https://lnkd.in/eW_swgue

Gesteund door: ACAN NL, Aedes vereniging van woningcorporaties, BNI Beroepsvereniging Nederlandse Interieurarchitecten, BNSP, BouwhulpGroep, Coördinatie Lokale Architectuurinitiatieven (CoLA), DGBC (Dutch Green Building Council), Federatie Ruimtelijke Kwaliteit, Gideon - Building Transition Tribes, IABR, Stichting Mevrouw Meijer, NEPROM, NVTL, Koninklijke OnderhoudNL, Platform31, Platform Woonopgave, Vastgoed Belang en Vereniging Deltametropool.